Mười Tác Phim Điện Ảnh Gốc Việt Đang Khiến Các Liên Hoan Phim Mỹ Không Còn Chỗ Ngồi

Có một điều đang diễn ra lặng lẽ ở các liên hoan phim từ Sundance đến Tribeca: tên của những đạo diễn, biên kịch và diễn viên gốc Việt ngày càng xuất hiện dày hơn trên poster. Không phải là 'làn sóng' nữa – mà là một nền điện ảnh đang trưởng thành, với giọng nói riêng và dàn khán giả riêng.

Dưới đây là mười tác phẩm – phim truyện, phim ngắn và series – mà đội ngũ biên tập của chúng tôi cho là minh chứng rõ nhất cho điều đó.

1. 'The Sympathizer' (2024)

Chuyển thể từ tiểu thuyết đoạt giải Pulitzer của Nguyễn Thanh Việt, series HBO do Park Chan-wook đồng đạo diễn đã đưa câu chuyện điệp viên Việt Nam cộng sản sau năm 1975 đến khán giả toàn cầu. Đây là lần đầu tiên góc nhìn của người Việt – chứ không phải người Mỹ – trở thành trung tâm của một câu chuyện về chiến tranh Việt Nam trên màn ảnh Mỹ.

2. 'The Housemaid' (2016)

Phim truyện của đạo diễn Liz Nguyễn brought bối cảnh Việt Nam năm 1953 – thời kỳ thuộc địa cuối cùng – vào thể loại kinh dị lãng mạn gothic. Một lựa chọn táo bạo hiếm thấy, và cũng là lời nhắc rằng điện ảnh Việt không chỉ có chiến tranh và di cư.

3. 'Daughter of the Rice Fields'

Phim ngắn của một đạo diễn trẻ gốc Việt ở Orange County, kể về cô gái trở về quê ngoại ở đồng bằng sông Cửu Long. Được chiếu tại nhiều liên hoan phim ngắn ở California, tác phẩm chạm đến khán giả Mỹ vì nó nói về điều ai cũng hiểu: cảm giác là khách trong chính quê hương của mình.

4. 'Bao Đá' (short)

Bảy phút, không thoại, chỉ có hình ảnh một đứa trẻ và món đồ chơi giản dị nhất của tuổi thơ Việt. Phim ngắn này đã đi qua hàng chục liên hoan quốc tế và là minh chứng rằng đôi khi câu chuyện nhỏ nhất lại đi xa nhất.

5. 'Journey From The Fall' (2006)

Dù ra đời trước thời đại streaming, phim của Victor Vũ vẫn là tác phẩm nền tảng – câu chuyện đầu tiên trên màn ảnh Mỹ nói thẳng về trải nghiệm trại cải tạo và thuyền nhân từ góc nhìn của chính người Việt. Nhiều đạo diễn trẻ hôm nay coi đây là 'tấm vé mở đường'.

6. 'Yellow Fever' (short)

Phim ngắn của nữ đạo diễn gốc Việt ở New York mổ xẻ định kiến về phụ nữ châu Á trong ngành hẹn hò Mỹ bằng giọng châm biếm sắc lẹm. Đây là kiểu tác phẩm viral trên mạng xã hội và được giảng dạy trong các lớp film studies.

7. 'The Vietnam War, From The Other Side'

Phim tài liệu do một nhóm nhà làm phim Việt kiều thực hiện, phỏng vấn các cựu chiến binh và thường dân Việt Nam về ký ức chiến tranh – một mặt của câu chuyện mà điện ảnh Hollywood hầu như chưa từng kể.

8. 'Mai' (2024)

Phim điện ảnh Việt Nam từng lập kỷ lục phòng vé trong nước và sau đó được chiếu tại các rạp ở Mỹ với phụ đề tiếng Anh. Một câu chuyện tình nhẹ nhàng giữa Sài Gòn hiện đại, cho thấy điện ảnh Việt không cần 'diễn giải' văn hóa mình cho khán giả phương Tây.

9. 'Lụa' (Silk Threads)

Phim ngắn hoạt hình stop-motion làm bằng vải và lụa thật, do một nghệ sĩ gốc Việt tại Portland thực hiện trong ba năm. Mỗi khung hình là một tấm vải may bởi bà của đạo diễn – một tác phẩm mà bản thân quá trình sản xuất cũng là một câu chuyện về di sản.

10. 'Little Saigon, Big Dreams'

Series tài liệu về các chủ doanh nghiệp nhỏ ở khu Little Saigon lớn nhất nước Mỹ tại Westminster, California. Không kịch tính giật gân – chỉ có những con người thật, những cửa hàng thật, và giấc mơ Mỹ được kể bằng tiếng Việt.

Vì Sao Danh Sách Này Quan Trọng?

Vì suốt nửa thế kỷ, câu chuyện Việt Nam trên màn ảnh Mỹ phần lớn được kể bởi người khác. Giờ đây, những người trong cuộc đang cầm máy quay. Và khi họ kể, những câu chuyện ấy không chỉ dành cho người Việt – chúng dành cho bất kỳ ai từng hỏi: 'Mình đến từ đâu, và điều đó có nghĩa là gì?' Xem chúng trước khi bạn bè của bạn làm vậy. Tin chúng tôi đi.